NÚ-tíminn | Mistök | 11. mars 2009 05:26
ÞANNIG ER ÞJÓÐARATKVÆÐAGREIÐSLAN AÐ VIRKA Í SVISS
Jón Björgvinsson skýrir hvernig Svisslendingar lifa við það sem þingmenn landsins kalla oft einræði þegnanna
Jón Björgvinsson með atkvæðaseðla í Sviss. Jón hefur búið í Sviss í yfir 20 ár. Líkt og aðrir borgarar þar þarf hann að skokka af stað með atkvæðaseðlana sína minnst fjórum sinnum á ári og gera upp hug sinn um allt frá erfðavísindum til hundahalds.
“Þá vil ég í staðinn verða sjávarútvegs-ráðherra í Sviss,” sagði Halldór Ásgrímsson.
Ef sjö milljóna manna þjóð kemst af með sjö ráðherra þar sem 300 þúsund sálir þurfa 12 á það að hluta sínar skýringar í þeirri staðreynd að sumir málaflokkar, eins og menntamál, liggja alfarið hjá kantónunum og því er til dæmis embætti menntamála-ráðherra ekki til í Sviss frekar en embætti sjávarútvegs-ráðherra.
Íbúar eins dreifstýrðasta lands í heimi, Sviss, líta oft öfundaraugum til nágranna sinna, Frakka, sem búa í miðstýrðasta landi Evrópu.
Stutt er síðan íbúar Hafnarfjarðar greiddu atkvæði um framtíð álversins í Straumsvík. Það er kaldhæðið að þetta álver, sem Svisslendingar byggðu, skyldi verða fórnarlamb fyrirbæris sem Svisslendingar eru sérfræðingar í. Hvergi í heiminum eru almennar atkvæðagreiðslur algengari. Jafnt Evrópska efnahagssvæðið og liturinn á einstökum skólahúsum getur þar orðið almenningi að bráð. Reynslan sýnir að líkt og í Hafnarfirði eru allar líkur á að niðurstaðan verði NEI þegar ákvarðanir eru bornar undir almenning.
„Draumastarf mitt er að vera samgönguráðherra á Íslandi,“ sagði Moritz Lauenberger, samgönguráðherra Sviss, á fundi með Halldóri Ásgrímssyni, þá utanríkisráðherra, fyrir 10 árum.
Sjávarútvegsráðherrann fyrrverandi greip boltann á lofti og botnaði: „Þá vil ég í staðinn verða sjávarútvegsráðherra Sviss.“
Hallldór gerði sér grein fyrir að í landi þar sem hafið er í minnst 200 km fjarlægð hlyti starf sjávarútvegsráðherra að vera rólegt … og í raun og veru ekki til.
Moritz Lauenberger samgönguráðherra vildi aftur á móti losna við sinn helsta höfuðverk, járnbrautarlestir, með því að skiptast á embætti við íslenskan embættisbróður.
Járnbrautarsamgöngur eru höfuðverkur í Sviss af tveimur orsökum. Ríkisjárnbrautirnar eru stærsta ríkisfyrirtækið og járnbrautirnar þurfa eðli sínu samkvæmt að fara um landið allt. Það er ekki aðeins flókið vegna fjallgarðanna í Sviss heldur einnig vegna stjórnskipunar landsins, sem er ekki síður torfær. Ekkert sem nær til landsins alls er einfalt á þeim bæ.
ÞINGMENN KVARTA UNDAN EINRÆÐI ÞEGNANNA
Því líta íbúar eins dreifstýrðasta lands í heimi, Sviss, oft öfundaraugum til nágranna sinna, Frakka, sem búa í miðstýrðasta landi Evrópu. Með fáeinum pennastrikum getur yfirvaldið í París ákveðið að leggja hraðlestalínur um landið allt með þeim árangri að Frakkar búa nú við hraðskreiðasta lestakerfi í heimi með vögnum sem komast tæknilega á yfir 500 kílómetra hraða á klukkustund.
Í Sviss væri slíkt óhugsandi. Jafnvel þótt stjórn og þing gæfi því grænt ljós hvílir svo mikið vald bæði hjá þegnunum sjálfum og einstökum ríkjum í þessu ríkjasamstarfi að málið yrði bremsað til eilífðar á einhverju stigi. Ekki skrýtið að þingmennirnir í Sviss kvarti undan einræði, einræði þegnanna, sem gerir þeim erfitt, ef ekki ómögulegt, að koma byltingarkenndum og framsæknum áætlunum, sem snerta framtíð landsins alls, í gegnum kerfið.
ÞINGMENN VILJA EKKI BREYTINGAR
Margir svissneskir þingmenn segja að stærsti vandinn við að stjórna landi, þar sem þegninn sjálfur hefur lokaorðið í þjóðaratkvæðagreiðslu, sé að einstaklingar sjái ekki stóru myndina. Eftir að svissneska stjórnin hafði puðað við að koma saman Evrópska efnahagssvæðinu, ásamt Íslendingum, Norðmönnum og Liechtensteinum, felldi þjóðin samninginn í sögulegri atkvæðagreiðslu fyrir 15 árum. Svisslendingar höfðu áhyggjur af að framselja hluta af valdi sínu til Brussel án þess að hafa fulla aðild að ákvörðunarferlinu. Íslendingar settu það ekki fyrir sig, eða voru að minnsta kosti ekki spurðir að því. Reynslan sýnir að þegnarnir vilja ekki breytingar og í Sviss fella þeir því allt að 9 af hverjum 10 tillögum sem fyrir þá eru lagðar. Það er kaldhæðið að stærsta fjárfesting Svisslendinga á Íslandi, álverið í Straumsvík, hafi einmitt rekið sig á þennan vegg. Þegar Hafnfirðingar felldu stækkun þess hitti svissneski atkvæðaskrattinn í raun ömmu sína.
ATKVÆÐAGLEÐIN NÆR LANGT ÚT FYRIR RAMMANN
Ef Ísland telst hreinræktaðasta land Evrópu er Sviss sennilega það blandaðasta. Í ríkjabandalagi með mislita hjörð, sem getur ekki einu sinni talað saman á einni tungu, eru forsendur því vitanlega allt aðrar en uppi við heimskautssbaug og hugsanlega er ekki hægt að stýra Sviss öðruvísi en að hafa mest af valdinu hjá þegnunum sjálfum og kantónunum sem þeir búa í. Að minnsta kosti hefur það haldið landinu saman í friði og spekt í 700 ár og séð því fyrir mikilli velmegun. Samkvæmt stjórnskipun landsins verður að bera allar ákvarðanir sem varða stjórnskipun landsins og stjórnarská undir þjóðaratkvæði en atkvæðagleðin nær langt út fyrir þann ramma því ef 1,5 prósent af kjósendum krefjast þess með undirskriftasöfnun geta Svisslendingar fengið hvaða nýjan lagabókstaf sem er borinn undir þjóðina. Og með undirskrift sinni geta tæp 3 prósent kjósenda hreinlega samið ný lög og fengið þau borin á bindandi hátt undir þjóðina alla. Í mikilvægari málum, sem snerta þjóðina alla, þarf tvöfaldan meirihluta. Lagabreytingin þarf að hljóta samþykki meirihluta kjósenda á landsvísu og eins í meirihluta kantóna.
ÞINGMENNSKA EKKI FLOKKUÐ SEM ATVINNA
Ef sjö milljóna manna þjóð kemst af með sjö ráðherra þar sem 300 þúsund sálir þurfa 12 á það að hluta sínar skýringar í þeirri staðreynd að sumir málaflokkar, eins og menntamál, liggja alfarið hjá kantónunum og því er til dæmis embætti menntamálaráðherra ekki til í Sviss frekar en embætti sjávarútvegsráðherra. Þetta skýrir líka hugsanlega hvers vegna það er ekki talin atvinna að vera þingmaður á bandalagsþinginu í Sviss sem kemur saman 4 sinnum á ári í samtals 3 mánuði. Það væri þingmönnum að vísu ólíkt ef þeir pössuðu ekki upp á þingfararlaunin sín en þótt 246 þingmenn í Sviss fái 5 milljónir á mann á ári í kostnað og þóknun er svissneska þingið það ódýrasta í OECD, hlutfallslega séð.
HUGTAKIÐ LÝÐSKRUMARI KOMST INN Í MÁLIÐ
Til að spara enn frekar er forsetaembættið í Sviss, sem felst einkum í að klippa í sundur rauða borða, aukavinna ráðherranna sem skipta því á milli sín eitt ár í senn. Ef Svisslendingur er spurður getur hann því sjaldnast svarað því hver sé forseti landsins. Það kemur líka til af því að lengi vel litu þingmenn landsins á það sem hlutverk sitt að stýra landinu fremur en að fylla síður dagblaðanna. Í kosningunum um evrópska efnahagskerfið breyttist þetta þó með sigri hægrisinnaða þingmannsins Christophs Blochers. Hugtakið lýðskrumari varð til í Sviss í fyrsta sinn og hreiðraði það vel um sig að Blocher er nú dómsmálaráðherra landsins. Val hans í ríkisstjórnina olli svo miklum titringi í Sviss að það hrikti undir stoðum nýsköpunarstjórnar allra flokka sem setið hefur óslitið í Sviss í 48 ár. Henni tókst þó að halda velli með smávegis stólabreytingum.
ATKVÆÐASEÐLARNIR HEIMSENDIR
Skortur á spennu kann að skýra hvers vegna þjóð, sem kallar sig þá lýðræðissinnuðustu í heimi, er latari en flestar aðrar við að kjósa. Fjórum sinnum á ári að minnsta kosti er atkvæðisbært fólk kallaði að kjörkössunum en að meðaltali mætir aðeins helmingur þess. Þó er allt gert til að auka kosningaþátttöku. Atkvæðaseðlar, sem ekki þarf að gera annað við en að krossa á og setja í póst ef menn eru uppteknir við annað á kjördag, eru sendir inn á hvert heimili ásamt þykkum upplýsingabæklingum um hvað málið snýst, bæði með og á móti. En þegar kjósa á um fósturfrumur í lífefnarannsóknum kallar það á meiri fyrirhöfn en margir vilja leggja á sig til að skilja út á hvað málið gengur.
NENNA EKKI Á KJÖRSTAÐ
En þótt ekki þurfi háskólagráðu til að velja lit á nýja skólahúsið eða ákveða hvar hundar mega ganga lausir er ekki þar með sagt að biðröðin við kjörkassana lengist þegar dægurmálin í þorpinu eru borin undir atkvæði. Margir telja sunnudögunum sínum betur í annað varið en að ákveða hvort til dæmis íslenskur leikari eigi að fá svissneskan ríkisborgararétt. Svissneska lýðræðið fórnaði Jóni heitnum Laxdal þegar íbúar í þorpinu hans, Kaiserstuhl, greiddu atkvæði um hvort hann ætti að fá rauða svissneska vegabréfið. Mörg bæjarfélög í Sviss hafa þann háttinn á að bera það undir almenn atkvæði hvaða nýbúar eigi að fá að gerast svissneskir borgarar. Reynslan sannar að framandi nöfn, einkum frá Afríku og Austur-Evrópu, eiga þar minni von en aðrir og að íslenskir leikarar, sem búa við einkennilegasta fjölskyldumunstur sem um getur, geta hreinlega gleymt því.
Eminum á toppi Billboard listans
Eminem lætur sér ekki að nægja að Rihanna syngi með honum í nýjasta lagi hans, Love The Way You Lie, heldur skartar Megan Fox sýnu kynþokkafyllsta í vídeói sem gert hefur verið með laginu. Smelltu á fyrirsögnina til að sjá vídeóið.
Viltu kaupa far með geimskutlu?
Smelltu á fyrirsögnina til að komast inn á vefsíðu þar sem þú getur pantað far með Richard Bronson í Jómfrúarferð Virgin flugfélagsins út í geim. Verðið er aðeins kvart milljarður króna og drykkir um borð innifaldir í verði. Branson hóf rekstur árið sem Samúel hóf göngu sína. Gaman að sjá hvað hefur ræst úr strák.
Tekur áhættuna
Í HEIMSMYND í dag sérðu meðal annars viðtal BBC við leikkonuna Angelinu Jolie um áhættuatriðin í kvikmyndinni Salt. Hún afþakkaði áhættuleikara. Smelltu á fyrirsögnina.
Fyrstu stúlkurnar
Hafin er kynning hér á Samúel.is á sex stúlkum af þeim tólf sem taka þátt í Samkeppninni 2010. Smelltu á fyrirsögnina til að sjá upplýsingar um þær og allt er lítur að keppninni.
SNILLDARVERK
Samúel leggur sig fram um að kynna á síðum sínum áhuga- verða ljósmyndara. Taktu þér frí í vinnunni, smelltu á fyrirsögnina eða á MENNINGUNA í bláa borðanum efst á síðunni og skoðaðu hvert listaverkið á fætur öðru.
Pressan birtir það besta úr Samúel
Þú getur farið á Pressan.is og skoðað þar það besta úr gamla góða Samúel. Daglega bætast við sýnishorn úr Samúel sem kom út óslitið frá 1969 til 1994. Núna getur þú til dæmis séð rifjað upp sitthvað úr viðtali við Rúna Júl frá 1984. Hann segir m.a. frá því þegar hann kynntist Jimi Hendrix á klóinu. Smelltu á fyrirsögnina.
Franz um 10 leiki
Franz Gunnarsson hefur prófað tíu tölvuleiki fyrir Samúel. Smelltu á fyrirsögnina til að lesa meira.
Brot úr myndinni um Facebook ...
Loksins er komið almennilegt sýnishorn úr kvikmyndinni The Social Network, en hún segir frá ævintýrinu á bak við samskipta- síðuna Facebook. Á meðfylgj- andi ljósmynd má sjá Justin Timberlake og Jesse Eisenberg í hlutverkum sínum. Smelltu á fyrirsögnina til að sjá sýnishornið.
20 SENUÞJÓFAR
Senuþjófurinn sem skaust inn á völlinn í leik Þýskalands og Spánar á HM fékk ekki eins mikla athylgi í sjónvarpi og þeir 20 sem, Samúel birtir vídeó af. Smelltu á fyrirsögnina.
LiSTMÁLARINN: Sjáðu myndirnar
Vissir þú að Ronnie Wood er mikls metinn listmálari og seljast málverk hans fyrir jafnvirði milljóntuga íslenskra króna. Smelltu á fyrirsögnina og sjáðu myndirnar.
Gana á heimsmet í mannskæðum boltaóeirðum ...
Hérlendis flokkast ljótur munn- söfnuður þjálfara knattspyrnuliðs undir óspektir. Hvað segið þið um það þegar sagt er frá láti 120 áhorfenda á knattspyrnuleik? Sjáðu upptalningu á 10 verstu atburðunum í sögu boltans.
Líkamsmálun og HM Í Suður-Afríku
Myndasyrpa sem einhverjum kunna að þykja áhugaverð. Í fyrsta lagi boltaunnendum, í öðru lagi áhugafólki um líkamsmálun og loks þeim sem kunna að meta fagurleggjaðar konur. Smelltu á fyrirsögnina - ef þú ert kominn í sumarfrí. Þetta er slatti af myndum.
350 tilvísanir á spennandi efni
Smelltu á fyrirsögnina til að sjá tengla HEIMSMYNDAR inn á fjölbreytt efni frá tveimur síðustu mánuðum. Tónlistarvídeó, grín, fréttaskýringar, listrænar ljós- myndir, flottar píur, bílar, frægt fólk, furðufréttir og minningar frá gömlu góðu dögunum.
Feta þau í spor Burton-hjónanna?
Angelina Jolie mun að öllum líkindum fara með hlutverk Kleópötru drottningar Egypta, sem Elísabet Taylor lék 1963. Segir sagan að Brad Pitt þyki hæfa vel í hlutverk, elskhuga drottningar, sem Burton lék á sínum tíma. Smelltu á fyrir- sögnina til að lesa meira.
DAÐURSDRÁP
Samúel hefur spurt stúlkurnar í Samkeppninni að því, hvaða pic-up línur séu þeim minnis- stæðastar. Þær hafa allar svarað spurningunni. Ein þeirra gerði betur en það, hún gaukaði að Samúel slatta af fyndnum tilsvörum sem nota má þegar áhugi er ekki fyrir hendi. Smelltu á fyrirsögnina.
Fyndin auglýsing
Snickers fær ókeypis birtingu á auglýsinga hér í Samúel sökum þess hve fyndin auglýsingin er. Smeltu á fyrirsögnina og sjáðu auglýsinguna sem valin var ein sú besta sem birtist í sjónvarpi í Bandaríkjunum á síðasta ári.
Þakkar myndum alla frægðina ...
Bandaríska fyrirsætan, söng- konan, lagahöfundurinn og leikkonan Vanessa Lynn Williams er orðin 47 ára. Hún var kjörin Ungfrú Ameríka 1979 en svipt titlinum þegar grafnar voru upp nektarmyndir af henni. Hún þakkar þessum yndum frama sinn í dag. Smelltu á fyrirsögnina til að sjá þessa lögulegu leikkonu úr þáttunum um ljótu Bettý.
HÚN ER BARNA- BARN KÓNGSINS
Hún heitir Danielle Riley Keough og varð 21 árs um helgina. Það eru þó liðin sex ár siðan hún steig fyrst á sýningarpall. Smelltu á myndina tll að sjá hvort þér þyki hún líkjast afa sínum, rokk- kónginum ódauðlega. Smelltu svo á fyrirsögnina til að sjá lista Samúels yfitr tónlistarmenn, kynbombur, kónga og forseta sem fæddir voru 29. maí.
Kravitz fjölhæfur
Það leika öll hljóðfæri í höndum tónlistarmannsins Lenny Kravitz og hann er jafn vígur á ólíkustu tegugundir tónlistar. Smelltu á fyrirsögnina og hlýddu á eitt af hans gömlu góðu lögum og sjáðu líka hvernig hann græjar nýtt lag einn síns liðs í stúdíóinu sínu.
Ruslönu er ekki fisjað saman ...
Ruslönu er ekki fisjað saman. Kynntu þér málið um leið og þú hlýðir á eitt hressilegt með henni í anda lagsins sem færði henni sigur í Eurovision árið 2004. Dansað vð úlfa heitir lagið. Smelltu á fyrirsögnina.
Nýr CD á leiðinni
Joe Cocker er hinn sprækasti þó aðeins vanti nú eitt ár upp á að hann komist á ellilífeyri. Hann er að ljúka við nýja plötu og aðeins liðið hálft annað ár frá þeirri síðustu. Smelltu á fyrirsögnina og hlustaðu á tvö gömul og góð með Íslandsvininum.
Mistök í bíó ...
Mistök hafa verið gerð við töku stórmynda jafnt sem hinna ódýrari. Samúel rifjar upp nokkur mistök sem sjá má í frægum kvikmyndum. Smelltru á fyrirsögnina.
Donovan með nýja hljómplötu
Donovan var á meðal þeirra sem komu fram á Woodstock 1969. Hann var að gefa út smáskífu á dögunum til að gefa mönnum forsmekkinn af stórri plötu sem er væntanleg í sumarbyrjun. Smelltu á fyrirsögnina og rifjaðu upp öll eftirminnilegustu lög Donavans.
Steve Winwood og Eric Clapton
Þeir Steve Winwood og Eric Clapton stofnuðu súperbandið Blind Faith ásamt Ginger Baker og Ric Grace árið 1969, árið sem Samúel hóf göngu sína. Smelltu á fyrirsögnina og hlustaðu á þá Clapton og afmælisbarnið Winwood taka eitt af þeirra 40 ára gömlu lögum á hljómleikum fyrir aðeins þremur árum.
Simon bætir við fasteignasafn sitt
Idol-dómarinn Simon Cowell er einn fára auðmanna í heiminum sem hefur bætt fjármunum í fjárhirslur sínar að undanförnu þrátt fyrir heimskreppuna. Hann flutti fyrir fáeinum mánuðum í glæsileg híbýli í Los Angeles. Fínheitin kosta jafnvirði 2,8 milljarða íslenskra króna eftir að hann hefur á fjórum árum látið gera allt í stand nákvæmlega eftir sínu höfði. Fyrir á hann flottar húseignir út um allan heim. Smelltu á fyrirsögnina til að lesa meira.
Roger Waters með tvær plötur og Wall tónleika
Roger Waters, sem lauk hér tveggja ára tónleikaferð 2008 undir nafninu The Dark Side of the Moon, er með tvær plötur í burðarllðnum og leggur upp í nýja tónleikaferð í september undir nafniu The Wall Live. Á tónleikunum tekur hann alla Wall-plötuna. Hann er sem sé hinn sprækasti í rokkinu, orðinn 66 ára. Í fyrra veitti hann viðtöku merkum verðlaunum fyrir framlag til bæði dægurtónlistar og sígildrar tónlistar. Smelltu á fyrirsögnina til að lesa, sjá og heyra.
Nelson og Norah
Sveitasöngvarinn, lagasmið- urinn, rithöfundurinn og ljóðskáldið Willie Nelson nálgast áttræðisaldurinn óðfluga en undirbýr samt af sama áhuga og áður enn eina tónleikaferðina. Smelltu á fyrirsögnina og sjáðu hann taka lagið með Noruh Jones.
ERIC BURDON MEÐ NÝTT BAND
Eric Burdon er með nýtt band á hljómleikaferð 64 ára gamall. Smelltu á fyrirsögnina og hlustaðu á hann syngja The House of the Rising Sun með hljómsveitinni Animals. Mikið skárra en söngur hans í dag að mati Samúels.
Skákaði Bítlunum í fyrstu tilraun ...
Engelbert Humperinck varð 74 ára i gær. Hann skákaði sjálfum Bítlunum með sínu fyrsta lagi árið 1967, en það seldist á smáskífu í metupplagi í Bretlandi það ár og komst í efsta sæti vinsældalista níu landa. Hann gerir út á lagið enn í dag og fyllir auðveldlega tónleikasali vestan hafs og austan. Smelltu á fyrirsögnina og rifjaðu upp lagið Release Me. Eitt vinsælasta vangalag sjöunda áratugarins.
HVERNIG LÝSIR MERKIÐ ÞÉR?
Smelltu á fyrirsögnina til að sjá hvað kínverska stjörnuspekin segir um merkið þitt.
BESTU SÖFNIN
Fjöldi listfræðinga var fenginn til að tilnefna tíu bestu söfn í heimi. Samúel birtir listann. Hefur þú séð eitthvert þessara safna? Kyrrlát stund á listasafni er andleg næring fyrir sálina.
Bocelli, Raggi, Cave, Coverdale
Fjölmargir söngvarar og hljóð- færaleikarar áttu afmæli 22. september auk Ragga Bjarna. Smelltu á fyrirsögnina og sjáðu listann yfir afmælisbörnin. Samúel kemur þér í snertingu við tengla inn á tónlistarvídeó með tónlistarfólkinu - og ljósmynda- syrpur af öðrum ...
Heilmikil tónlist
Ray Charles, Bruce Springsteen og Julio Iglesias eiga sama afmælisdag að ógleymdum djassistanum John Coltrone. Smelltu á fyrirsögnina og hlýddu á tónlist þeirra í boði Samúels ...
Getur líka sungið
Ein af þekktustu kynbombum Hollywood er hin sænska Karen Viktoria Silvstedt. Heilmikið fyrir augað og svo getur hún líka sungið sæmilega og hefur verið vinsæl í kvikmyndum og sjón- varpi. Smelltu á fyrirsögnina og kynntu þér málið nánar.
Heimsfrægur fugl
Við köllum snillinga gjarnan Einstein. Hér er páfagaukur sem verðskuldar vissulega það gælunafn. Hann kann yfir 200 orð, hljóð og stæla. Enda er hann orðinn frægasti fugl í heimi og er boðið í hvern frétta- og sjónvarpsþáttinn á fætur öðrum. Þetta verður þú að sjá og heyra.
Til í makaskipti?
Skildu Jón Ásgeir og Ingibjörg vera til í makaskipti? Í því gæti falist góð tilbreyting samfara slökun eftir allan gauraganginn og þotulífið. Smelltu á fyrirsögn- ina til að lesa meira.